Özel Kadıoğlu Hastanesi

HİPERTANSİYON

Günümüzün bilgilendirme biçimleri gittikçe gelişmiş yenilikler en kısa zamanda toplumumuza yayılmıştır. Halen ansiklopedi bilgileri ile tansiyon ve hipertansiyon kavramlarını bizi izleyenlere anlatmak yerine bu konudaki güncelleşen ve bu zaman diliminde algılanan bilgileri tartışmak daha uygundur.
Toplumun büyük çoğunluğu tansiyon aletine sahip olup, zaman zaman tansiyonlarını kontrol ettikleri gibi hekime başvurma ve sağlık kontrolleri yaptırma, eczanede tansiyon ölçtürme alışkanlıkları artmıştır.
Gerçekte insan sağlığının bir gösterisi gibi görünen tansiyon ölçümü usulüne uygun ve doğru olarak ölçülmelidir.   
Kan basıncının damarlarındaki ölçümü; yaşa, cinsiyete, kiloya ve birçok bileşkeye bağlı farklılık gösterir. Büyük ve küçük tansiyon olarak ifade ettiğimiz kan basıncı kalbin kasılması ve gevşemesi sırasındaki basınçtır. Kalbin kasılma durumunu, damarların elastikiyetini, damar içindeki kan sıvısının yoğunluğunu, böbreklerdeki sıvı atılımının durumunu, akciğer ve vücuttaki kan dolaşımını bize ifade eden çok basit fakat çok bilgi içeren bir ölçümdür.
Hangi rakamdan sonra hipertansiyon hangi rakamdan sonra hipotansiyon, bireylere göre değişmeliyken insanların hepsine 120/80 mm/Hg normalidir demekte tartışmalıdır. Aşağıda vereceğimiz klasik bilgiler ışığında esas ana fikir; ‘hastalık yoktur, hasta vardır’ bilgisi.
Yeni genetik ve engin araştırmaları sonucu hastaların sahip olduğu beden yapıları ile ölçümler esasında bağ kurabilen yeni tıbbi açılımlar oluşmuştur. Basit bir konsantrasyon bozukluğunun veya endişe halinin altında bir hipertansiyon olgusunun varlığını tespit etmek; tıbbi bir başarıdır.
Hasta muayenesinin vazgeçilmez bir tarafı tansiyonu her iki koldan bilinen pozisyonda rahat bir ortamda ölçmektir.
Hipertansiyon, erişkin hastalar açısından en sık rastlanan sorunlardan biridir. Toplumun en az %10’u, yaşlıların yaklaşık % 50’si hipertansiftir. Tansiyonun düzeltilmesi ile beyin damar hastalıkları anlamlı derecede azalmaktadırlar. Toplumda ortalama 2 mm/Hg’lik bir tansiyon düşüşü sağlanabilirse beyin damar hastalıkları %6, kalp da mar hastalıkları ise %4 azalmaktadır. Hipertansiyon, kronik ve hayat boyu süren bir sorun olarak yaşamı tehdit etmektedir.

Hipertansiyon nedir?

Tansiyon, kan basıncını ifade eden bir terimdir. Hipertansiyon, kan basıncının normal kabul edilen sınırların dışına çıkmasıdır. Büyük tansiyon (sistolik) için kan basıncının 140 mm/Hg, küçük tansiyon (diastolik) için kan basıncının 90 mm/Hg’nin üzerinde bulunması hipertansiyon olarak tanımlanmaktadır.

Hipertansiyonun belirtileri

Hipertansiyon çoğu zaman belirti vermez. Bu sebeple dikkatli olmak ve belli aralıklarla ölçüm yaptırmak yararlıdır.

• Zaman zaman ense kökünde şiddetli zonklayıcı tarzda baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Bulantı-kusma
• Yüzde ateş basması ve sıcaklık hissi
• Kalp hızında artma ve bazen ritim bozukluğu
• Göğüs kısmında baskı ve basınç hissi
• Konsantrasyonda bozukluk
• Burun kanaması,
• Uyuşukluk, yorgunluk
• Endişe
• Kulaklarda uğultu ve çınlama,
• Bulanık görme,
• Fazla idrara çıkma gibi belirtiler hipertansiyon belirtisi olabilir. Bu gibi durumlarda doktora başvurmak gerekir.

Hipertansiyonun nedenleri

Hipertansiyonun %90-95 arası nedeni bilinmemektedir. Geriye kalan %5-10’luk kesimde ise böbrek hastalıklarına, damar hastalıkları, endokrin bozukluklara ve doğum kontrol hapı kullanımına bağlı hipertansiyonlar olarak karşımıza çıkar.

Hipertansiyon teşhisinde yapılan incelemeler

• Hemogram
• Açlık kan şekeri
• Total kolesterol, HDL, LDL kolesterol
• Trigliserid
• Üre
• Kreatinin
• Potasyum
• Ürik asit
• Tit
• Ekg
• Telekardiografi

Hipertansiyonun tedavisi

Tedavide önce diyet denenmeli, yeterli gelmezse diüretik (idrar söktürücü) ilaçlar verilmelidir. Asabi hipertansiyon şüphesi varsa sakinleştirici ilaçlar denenebilir ya da psikiyatri konsültasyonu önerilebilir. Bunların yeterli olmadığı durumlarda ilaç tedavisi uygulanabilir.

Kimler hipertansiyon risk gurubundadır?

• Ailesinde hipertansiyon hikayesi olanlar
• Aşırı kiloya sahip olanlar
• Sınırlı fiziksel aktivitesi olanlar
• Sigara ve alkol tüketenler
• Aşırı tuz tüketenler
• Diyabet ve damar sertliği hastalığı olanlar
• Menopoz dönemindeki kadınlar

Hipertansiyonun neden olabileceği rahatsızlıklar

Herhangi bir belirti vermemesi mümkün olmakla birlikte,

• Çarpıntı ve çabuk yorulma,
• Damar sertliği
• Kalp krizi,
• Böbrek hasarı,
• Beyin kanaması ve buna bağlı felç,
• Görme bozuklukları,
• Cinsel yetmezlik gibi rahatsızlıklara sebebiyet verebilir.

Tansiyon Nasıl Ölçülmelidir?

• Hasta yorgun olmamalı, yorgunsa 5-10 dakika dinlenmelidir.
• Ölçüm oturur konumda ve tercihen sağ koldan yapılmalıdır.
• Ölçüm sırasında konuşmamalı, bacak bacak üstüne atmamalıdır.
• Ölçüm aletinin manşonu hastanın kolunu rahatça sarabilmelidir. (Manşon ne çok sıkı ne de çok gevşek olmalıdır)

Hipertansiyondan korunmak için neler yapılmalıdır?

• Obez ve kilolu insanlar kilo vermelidir. Çünkü 5 kg kayıp ile tansiyon değerinde 5.2/2.4 mm/hg düşüş sağlanmaktadır.
• Günlük tuz miktarı olabildiğince azaltılmalıdır.
• Düzenli egzersiz örneğin günde en az 30-40 dakika tempolu yürüyüş çok yararlıdır. Ancak zorlayıcı sporların akut hipertansiyon yapabileceği unutulmamalıdır.
• Sigara ve alkol azaltılmalı ya da bırakılmalıdır.
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Stresten uzak kalmak gerekmektedir

Ahmet Kadri Kanbur
Dahiliye
Son Güncellenme: 18.10.2011

Önceki Makale -İndex - Sonraki Makale